Omuz, vücudun en geniş hareket açıklığına sahip eklemidir. Kolumuzu neredeyse her yöne hareket ettirebilmemizi sağlayan bu özgürlük, eklemi aynı zamanda sakatlıklara açık hâle getirir. Omzu hem hareket ettiren hem de yerinde tutan kasları tanımak, doğru antrenman ve sağlıklı duruş için ilk adımdır. Bu rehberde omuz kaslarının isimlerini, yerlerini ve görevlerini anlatıyorum.

Deltoid kası: Omzun üç bölümü
Deltoid (deltoideus), omuz eklemini dışarıdan bir şapka gibi saran üçgen şekilli kastır. Adını Yunan alfabesindeki “delta” harfinden alır ve üç bölümde incelenir:
- Ön deltoid (anterior): Kolu öne kaldırır. Bench press ve şınav gibi itiş hareketlerinde de yoğun çalışır.
- Orta deltoid (lateral): Kolu yana açar. Omuzlara genişlik görünümü veren bölümdür.
- Arka deltoid (posterior): Kolu geriye çeker ve dışa döndürür. Çoğu kişide en zayıf kalan bölümdür; zayıflığı omuzların öne düşmesine katkı yapar.
Rotator manşet kasları
Rotator manşet, omuz ekleminin topunu (kol kemiği başı) yuvasında tutan dört derin kastan oluşur. İngilizce baş harfleriyle SITS olarak da bilinir:
- Supraspinatus (diken üstü kas): Kürek kemiğinin üst çukurundan başlar. Kolu yana kaldırmanın ilk derecelerini başlatır. Omuz sıkışma sendromunda en sık etkilenen kastır.
- Infraspinatus (diken altı kas): Kürek kemiğinin arka yüzündedir. Kolu dışa döndürür.
- Teres minor (küçük yuvarlak kas): Infraspinatus’un hemen altında, onunla birlikte dışa döndürme yapar.
- Subscapularis (kürek kemiği altı kas): Kürek kemiğinin kaburgalara bakan ön yüzündedir. Kolu içe döndürür; rotator manşetin en güçlü kasıdır.
Bu kaslar büyük kuvvet üretmekten çok, kol hareket ederken eklemin merkezde kalmasını sağlar. Ağır itiş çalışıp rotator manşeti ihmal etmek, omuz ağrılarının en yaygın sebeplerinden biridir.
Omza yardım eden diğer kaslar
- Trapez (trapezius): Kürek kemiğini kaldırır, yaklaştırır ve aşağı çeker. Kol başın üstüne kalkarken kürek kemiğinin dönmesine yardım eder.
- Serratus anterior (ön dişli kas): Kaburgaların yan yüzünde, testere dişi görünümündedir. Kürek kemiğini göğüs kafesine yapıştırır ve öne taşır. Zayıf olduğunda kürek kemiği kanat gibi dışarı çıkar.
- Pectoralis minor (küçük göğüs kası): Büyük göğüs kasının altındadır. Kısaldığında omuzu öne ve aşağı çeker.
- Teres major ve latissimus dorsi: Kolu aşağı ve geriye çeker. Ayrıntılar için sırt kasları rehberine bakabilirsiniz.
Omuz kasları isimleri tablosu (Türkçe – Latince)
| Türkçe adı | Latince adı | Konum | Temel görevi |
|---|---|---|---|
| Deltoid kası | Deltoideus | Omzun dış yüzü | Kolu öne, yana ve geriye kaldırma |
| Diken üstü kas | Supraspinatus | Kürek kemiği üstü | Kolu yana kaldırmayı başlatma |
| Diken altı kas | Infraspinatus | Kürek kemiği arka yüzü | Kolu dışa döndürme |
| Küçük yuvarlak kas | Teres minor | Kürek kemiği dış kenarı | Kolu dışa döndürme |
| Kürek kemiği altı kas | Subscapularis | Kürek kemiği ön yüzü | Kolu içe döndürme |
| Trapez kası | Trapezius | Ense ve üst sırt | Kürek kemiğini hareket ettirme |
| Ön dişli kas | Serratus anterior | Kaburgaların yanı | Kürek kemiğini sabitleme, öne taşıma |
| Küçük göğüs kası | Pectoralis minor | Göğüs (derin) | Kürek kemiğini öne-aşağı çekme |
Omuzlar neden öne düşer?
Uzun süre bilgisayar ve telefon başında kalmak göğüs kaslarını ve ön deltoidi kısaltırken arka deltoid, orta-alt trapez ve rotator manşetin dışa döndüren kaslarını zayıflatır. Sonuçta omuzlar öne ve içe kapanır. Bu durumu düzeltmeye yönelik hareketleri Omuzlarım Öne Doğru Eğildi, Ne Yapmalıyım? yazımda ve Dik Duruş Akademisi programında bulabilirsiniz.
Hangi egzersiz hangi omuz kasını çalıştırır?
| Egzersiz | Ağırlıklı çalışan kaslar |
|---|---|
| Omuz press (overhead press) | Ön ve orta deltoid, triceps, üst trapez |
| Yana kaldırış (lateral raise) | Orta deltoid, supraspinatus |
| Öne kaldırış (front raise) | Ön deltoid |
| Ters fly / face pull | Arka deltoid, orta trapez, rhomboid |
| Bantla dışa döndürme | Infraspinatus, teres minor |
| Şınav artı (push-up plus) | Serratus anterior |
Dambılla yapabileceğiniz hareketler için Dambıl ile Omuz Egzersizleri yazıma, tüm hareketler için omuz egzersizleri sayfasına ve Egzersiz Rehberi vücut haritasına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Omuz kasının adı nedir?
Omzun dış görünümünü veren ana kas deltoiddir. Ön, orta ve arka olmak üzere üç bölümü vardır.
Rotator manşet hangi kaslardan oluşur?
Supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve subscapularis. Dördü birlikte omuz eklemini yuvasında tutar.
Deltoid kası nerededir?
Köprücük kemiği, kürek kemiği ve omuz çıkıntısından başlayıp kol kemiğinin dış yüzünün ortasına tutunur. Omuz eklemini dışarıdan sarar.
Omuz ağrısında hangi kaslar etkilenir?
En sık supraspinatus başta olmak üzere rotator manşet kasları ve deltoid etkilenir. Gece ağrısı, kol kaldırırken güçsüzlük veya uzun süren ağrıda hekime başvurmak gerekir.
